CPMTEST
WWATCH – Hız ve Mesafe Algılama Testi, kişinin hareket eden bir objenin hızını ve hedefe ulaşma zamanını doğru tahmin edebilme becerisini ölçmek için geliştirilmiş bilimsel bir değerlendirme aracıdır. Zaman-mekân oryantasyonu olarak bilinen bu yetenek; hız algısı, mesafe tahmini ve hareketin zihinsel takibini gerektirdiği için sürüş güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.
Hız ve mesafe algılama yeteneği, günlük hayatta karşılaşılan birçok faaliyetin temelini oluşturan ve zaman-mekan oryantasyonu olarak adlandırılabilecek bu olgunun, objelerin hızını ve hedeflere olan uzaklıklarının doğru tahmin edilmesi üzerine kuruludur. Bukasa ve Risser (1985) ile K. Itamura tarafından yapılan çalışmalar, kişilerin hız ve mesafe değerlendirmelerindeki farklılıklarının gerçek hayattaki kaza yatkınlıklarıyla istatistiki anlamlı bir korelasyon içinde olduğunu ortaya koymaktadır.
Hız ve Mesafe Tahmin Testi (WATCH), bu bağlamda hız ve mesafe algılamasını ölçmek için dünya çapında yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Katılımcılardan, hareket eden bir objenin belirli bir hedefe ulaşma süresini tahmin etmeleri ve tahmin ettikleri anda tepki düğmesine basmaları istenir. Objektif değişkenler (mesafe ve hız) dikkate alınarak yapılan tahminler kişinin hız ve mesafe algılama düzeyini belirler.
Hız ve mesafe algılaması, algılama, dikkat, motor tepkiler ve algısal karar verme süreçlerinin entegre bir ölçümüdür. Bu yetenekler bireylerin trafikteki güvenliği ve etkinliği üzerinde doğrudan etkilidir. Hız ve mesafe algılamasındaki bireysel farklılıklar özellikle sürücülerin trafikteki karar verme süreçlerini ve risk algılamalarını etkileyebilir; bu nedenle güvenli sürüş davranışlarının nesnel olarak değerlendirilmesinde kritik bir araç işlevi görür.
Test ekranında dairesel bir saat görseli bulunur. Daire üzerindeki kırmızı çubuk sabit bir hızla ilerler ve bir süre sonra görünmez olur; ancak görünmez olsa bile aynı hızla hareket etmeye devam eder. Adaydan beklenen, görünmez olan çubuğun hareketini zihinsel olarak takip ederek saat 12 konumuna ne zaman ulaşacağını tahmin etmesi ve doğru anda gri butona basmasıdır.
Ana testte aday 18 farklı hız ve mesafe kombinasyonu için tahmin yapar. Sistemin analiz mekanizması, adayın tahminlerini hedefe yakınlık, tepki zamanı ve tahmin eğilimi gibi kriterlere göre değerlendirir.
Ekranda dairesel bir saat ve üzerinde hareket eden kırmızı bir çubuk göreceksiniz. Çubuk bir süre sonra görünmez olacak ancak aynı hızla hareket etmeye devam edecektir. Çubuğun saat 12 konumuna ulaştığını tahmin ettiğiniz anda gri butona basın.
Sapma Süresi
Hareketli yelkovanın saat 12'ye ne kadar süre uzakta olduğunu ifade eder (erken veya geç basma miktarı).
Geç Algı
Hareketli yelkovanın saat 12'yi kaç kere geçtiğini ifade eder (geç basılmış tahminler).
Erken Algı
Hareketli yelkovanın saat 12'yi kaç kere geçmediğini ifade eder (erken basılmış tahminler).
Deneme aşamasında 3 farklı hız için 2'şer kere olmak üzere toplam 6 soru sorulmaktadır. Aday bu sorulardan 4 tanesini doğru yaptığı taktirde ana teste geçebilir. Aday her verdiği cevapta GEÇ KALDINIZ ya da ERKEN BASTINIZ şeklinde bilgilendirilecektir.
Hız ve mesafe algısı, trafikte güvenli sürüşün temel bileşenlerindendir. Bu test, kişinin hareketli bir nesneyi zihinsel olarak takip edebilme, hız değişimlerini yorumlayabilme ve doğru zamanda tepki verebilme becerisini ölçerek olası kaza risklerini ortaya çıkarır.
Adayın tahminlerinin hedefe olan yakınlığı, sürüş güvenliği açısından kritik olan zamanlama ve mesafe yönetimi kapasitesini gösterir.
Profesyonel ve ticari araç sürücüleri
Şoförlük mesleğini icra eden tüm adaylar
Şehir içi ve şehirler arası yol taşımacılığı yapan sürücüler
Filo ve lojistik çalışanları
İş makinesi operatörleri
Psikoteknik değerlendirme zorunluluğu olan sürücüler
Tahmin eğilimi: Sürücülerin tahmin eğilimleri onların risk düzeylerini belirlemede önemli bir göstergedir. Geç tahminlerde bulunan sürücülerin erken tahmin yapanlara göre daha riskli davranışlar sergilediği bilinmektedir. Araştırmalar, tahminlerin genellikle 'erken tahmin' yönünde olmasının tercih edildiğini ortaya koymaktadır.
Hedefe yakınlık: Tahminlerin hedefe olan uzaklığına göre değerlendirilmesi önemlidir. Normlara göre ortalamanın üzerinde bir performans gösterilmesi beklenir. Hedefe çok uzak tahminler sürücünün mesafe algısının yetersiz olduğunu ve trafikte potansiyel olarak tehlikeli kararlar alabileceğini gösterir.
Tutarlılık: Tahmin sürecinin tutarlı ve kesintisiz olması gerekir. Herhangi bir denemenin atlanmaması önem taşır; tutarlılık adayın test süresince dikkatini koruyabildiğini ve görevi doğru şekilde yerine getirme çabasını yansıtır.