CPMTEST
TTORD testi, adayların trafik ortamına ait görsel uyarıcıları ne kadar doğru algılayabildiğini ve bu bilgileri kısa süreli bellekte ne derece etkili şekilde saklayabildiğini ölçmeyi amaçlar. Test, trafik güvenliği açısından kritik öneme sahip olan görsel algı, görsel bellek, dikkat seçiciliği ve bilgi işleme hızını değerlendiren kapsamlı bir ölçüm aracıdır.
Görsel algı, çevreden alınan görsel bilgilerin beyin tarafından işlenip anlamlandırılması sürecidir ve trafik güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır. TORD testinde sunulan görseller trafik ortamında sıkça rastlanabilecek görsel unsurları (araçlar, trafik ışıkları, trafik işaret ve levhaları) içerir ve adayların bu objeleri nasıl algıladıklarını değerlendirmeyi amaçlar.
Görsel bellek, görsel bilgilerin saklanması ve gerektiğinde bu bilgilere erişebilme yeteneğidir. Baddeley tarafından geliştirilen çalışma belleği modeli, özellikle görsel-uzamsal not defteri kavramıyla görsel bilgilerin kısa süreli bellekte nasıl işlendiğini açıklar. TORD testi bu teorik çerçeveden yola çıkarak adayların trafikle ilgili görsel bilgileri ne kadar süreyle ve ne derecede doğrulukla saklayabildiklerini ölçer.
Dikkat ve bilgi işleme süreçleri de TORD testinin temel dinamiklerindendir. Kahneman (1973) dikkat kaynaklarının nasıl dağıtıldığını ve zihinsel çaba gerektiren işlemlerde nasıl kullanıldığını detaylı biçimde incelemiştir. Tulving ve Thomson (1973) tarafından önerilen kodlama-belirginliği prensibi, bilginin hatırlanma olasılığının öğrenme sırasında kullanılan işleme süreçlerine ne kadar uygun olduğuna bağlı olduğunu belirtir. TORD testi, adayların dikkat dağılımını ve birden fazla görsel unsur arasından önemli bilgileri seçebilme becerilerini sınamaktadır.
Test boyunca adaylara, trafik senaryolarını içeren 10 farklı fotoğraf kısa süreli olarak gösterilir. Her bir görsel 1000 ms süreyle ekranda kalır, ardından kaybolur. Adaydan, fotoğrafta gördüğü objeleri (araçlar, trafik levhaları, yayalar, bisiklet vb.) verilen listeden eksiksiz şekilde seçmesi istenir.
Bir görseldeki tüm objeler doğru seçilmediği takdirde o görsel YANLIŞ kabul edilir. Test, adayın görsel bilgiyi kodlama – saklama – geri getirme süreçlerini ne kadar doğru ve hızlı gerçekleştirdiğini ölçen yapılandırılmış bir format üzerinden çalışır.
Ekranda kısa süreliğine bir trafik fotoğrafı gösterilecektir. Fotoğraf kaybolduktan sonra, gördüğünüz objeleri listeden seçmeniz istenecektir. Her fotoğraftaki tüm objeleri hatırlamaya çalışın.
Doğru Cevap
Doğru cevaplanan görsel sayısı. Bir görseldeki tüm objeler doğru seçilmediği takdirde o görsel YANLIŞ kabul edilir.
Cevaplama Süresi
Her bir doğru cevap için geçen sürenin ortalaması.
Deneme aşamasında ana testten farklı olarak 6 görsel gösterilmektedir. Aday bu görsellerden 4 tanesinin içindeki objelerin tamamını bildiği taktirde ana teste geçebilir. Aday her verdiği cevapta DOĞRU ya da YANLIŞ şeklinde bilgilendirilecektir.
TORD testi, özellikle trafik ve araç kullanımına yönelik görevlerde görsel algı ve bellek performansının doğrudan güvenlikle ilişkili olması nedeniyle kritik öneme sahiptir.
Tehlikeli durumların erken fark edilmesi ve trafik levhalarının hızlı tanınması için görsel bellek kapasitesi belirleyicidir.
Karmaşık trafik sahnelerinde çoklu nesne takibi ve bilgiyi kısa sürede doğru işleme becerisi, sürüş güvenliğinin temel bileşenlerindendir.
Ticari araç sürücüleri (SRC, Psikoteknik alacak adaylar)
Ağır vasıta ve uzun yol sürücüleri
Kurumsal sürüş güvenliği değerlendirmeleri
Kamu ve özel sektör şoför adayları
Yüksek dikkat gerektiren operasyonel görevlerde çalışanlar
Görsel algı performansının önemli olduğu saha personelleri
Yüksek doğru yanıt sayısı: Adayın görsellerdeki nesneleri dikkatli bir şekilde algıladığını ve belleğinde tuttuğunu gösterir. Karmaşık görsellerde bile detayları net biçimde hatırlayabilen ve dikkatini etkin biçimde yönlendiren adaylar başarılı sayılır.
Düşük doğru yanıt sayısı: Adayın görsel algıda ve/veya kısa süreli görsel bellekte zorluk yaşadığını gösterebilir. Görsellerde sunulan objelerin çoğunu veya önemli bir kısmını hatırlayamayan, dikkat dağılımı zayıf olan adaylar bu kategoriye girer.
Kısa seçim süresi: Adayın görselleri hızlı bir şekilde işleyip karar verebildiğini ve yüksek işleme hızına sahip olduğunu gösterir. Ancak çok kısa seçim süreleri adayın yüzeysel olarak işlem yaptığını ve detayları gözden kaçırabileceğini de gösterebilir.
Uzun seçim süresi: Adayın görsel bilgileri işlemede daha fazla zaman harcadığını gösterir. Dikkatli ve ayrıntılı bir şekilde işlem yapıldığının göstergesi olabileceği gibi kararsızlık veya yavaş işleme hızının işareti de olabilir.